NL EN

De gevolgen van lineair denken

20/05/2019

Erik Moniquet

De kortste weg van punt A naar punt B is een rechte lijn. Dat weten we al jaren en zal – vermoedelijk – door niemand betwist worden. In vakjargon wordt dit lineair denken genoemd. Wanneer er wordt vanuit gegaan dat twee variabelen rechtstreeks met elkaar verbonden zijn, gaat het om lineair denken. Dit denken kan erg interessant zijn om verbanden aan te tonen. Ook in business. Wanneer duidelijk is dat A verantwoordelijk is voor B is er sprake van een rechtstreeks verband. In veel gevallen is dit lineaire denken eerder een valkuil dan een zegen. Tal van verbanden in business zijn immers niet lineair. 

De complexiteit van ons huidige economisch systeem waarbinnen we ons als ondernemers, bedrijfsleiders en consultants begeven is van die aard dat het haast onoverzichtelijk is geworden om alle potentiële parameters die van tel zijn in kaart te brengen. Dit betekent dat veel verbanden sluiks zijn, verborgen zijn en in sommige gevallen zelfs niet aantoonbaar zijn. De gevolgen hiervan zijn dat we in ons dagelijks business-denken vaker wel dan niet tot de verkeerde conclusies komen. 

Lineair of exponentieel?

Als het om groei gaat hebben we bijvoorbeeld nogal de neiging lineair te denken. We redeneren dat het mogelijk is jaar na jaar aan een gestaag tempo onze bedrijven te laten groeien. Het probleem hiermee is dat de realiteit én de historische prestaties overboord gegooid worden. Groei is vaak niet lineair. In vele gevallen volgt groei een S-curve. Wat betekent dit?

De S-curve houdt in dat groei traag op gang komt. Het duurt meestal een tijdje voor de gevormde ideeën operationeel zijn en tractie krijgen. Eens dat het geval is gaat het vaak exponentieel. Maand na maand en jaar na jaar groeit het bedrijf aan een ongezien tempo. De markt is klaar voor de geboden producten of services en koopt massaal. 

Dit gebeurt natuurlijk niet in het luchtledige. Wanneer de markt waardering toont voor bepaalde producten of services is de kans (zeer) groot dat concurrenten dit opmerken of dat nieuwe spelers ontstaan omdat ze een deel van die waarde willen meenemen. Het gevolg hiervan is dat de groei van ons bedrijf geleidelijk aan begint te vertragen. Ook de interne complexiteit van het gegroeide bedrijf speelt een rol in de vertraging. Slack is immers een groot gevaar voor waardecreatie. 

Naarmate de concurrentie toeneemt, vlakt de snelheid van de groei af. Natuurlijk kunnen strategieën als horizontale integratie dit enigszins counteren. Toch komt er een moment dat er vertraging plaatsvindt. 

Beeld u even in dat ons bedrijf in kwestie op een bepaald moment tractie krijgt en 20% groeit. Indien dit lineair zou moeten aangehouden worden, groeit een bedrijf dat vandaag 100 waard is binnen 10 jaar naar 619,17. Is dit realistisch? Meer zelfs. In ons hoofd is dit lineair. In de praktijk is dit exponentieel. De kracht van compounding begint immers te spelen. 

Het voorbeeld toont aan dat ons lineair denken gevaren inhoudt voor de beslissingen die we dagelijks in onze organisatie nemen. Het omgekeerde is evenwel ook waar. Wanneer we bijvoorbeeld de groei van een bepaalde markt als lineair inschatten omdat we binnen onze eigen referentiekaders denken, kunnen we ook opportuniteiten missen. Soms moeten we exponentieel durven denken. Zo is bijvoorbeeld het marktonderzoek naar de markt voor elektrische wagens lineair gebeurd, terwijl het op een gegeven moment om exponentiële groei gaat. 

Wat moeten we dan doen?

Daar is geen eenduidig antwoord op te geven. Er zijn omstandigheden waarin lineair denken is aangewezen, er zijn omstandigheden waarin niet-lineair denken is aangewezen. Als het om onze eigen bedrijven gaat, is het beste wat we kunnen doen erkennen dat beide vormen van denken bestaan en beide vormen potentiële valkuilen inhouden. Dit beseffen is de belangrijkste stap om denkfouten te beperken en de kwaliteit van onze dagelijkse beslissingen te verbeteren. 

Natuurlijk zijn er meer complexe en uitdagende remedies om de potentiële valkuilen in ons denken te beperken. Zo is het onderzoeken van de werkelijke correlaties tussen variabelen een goede manier. Ook het experimenteren met beide vormen kan ertoe leiden dat er meerdere scenario’s ontstaan en de kwaliteit van de beslissingen merkelijk wordt verbeterd. 

Essentieel om in het achterhoofd te houden is dat groei in uw bedrijf - door de band genomen een - curve volgt. Uzelf op de S-curve plaatsen om na te gaan waar u zich bevindt en wat dit zou betekenen voor de komende jaren kan daarbij tot interessante inzichten leiden.