NL EN

Operationeel strategische waarde creëren

02/07/2019

Erik Moniquet

Winst maken. Een positief cijfer onder de streep. Dat moet het doel zijn van een onderneming, toch? Hoe groter het bedrag voor belastingen dat overblijft na de aftrek van kosten, hoe beter een bedrijf het gedaan heeft. Dat is algemeen aanvaard. Meer zelfs, we gaan er vaak vanuit dat een bedrijf dat veel winst maakt een goede strategie heeft. Die strategie leidt tot een competitief voordeel. Veel winst betekent dus een competitief voordeel. Dat klopt niet helemaal.

Hoewel een competitief voordeel gedefinieerd wordt als de mogelijkheid om de kloof tussen prijs en kost zo groot mogelijk te maken, kan dit niet eenduidig vertaald worden naar de operationele winst. De beste financiële benadering van een competitief voordeel – en dus de strategische sterkte – is Return On Invested Capital (ROIC). We worden even heel technisch. 

Om ROIC te berekenen hebben we een formule nodig. Eén van de krachtigste formules om dat te doen is de volgende: ROIC = (1 – t) * (omzet/geïnvesteerd kapitaal) * (EBITA/omzet) waarbij t de reële belastingvoet is. Deze formule toont een aantal dingen aan. Ten eerste is de winst na aangepaste  belastingen (dit wil zeggen de reële belastingvoet) belangrijk. Daarnaast is EBITA (impliciet wordt ervan uit gegaan dat de afschrijvingen – de D in EBITDA – een vorm van sparen zijn om de activa te vervangen die afgeschreven worden, waardoor de vrije cash hiervoor niet vrij is) belangrijk. Dit betekent dat de wijze waarop een bedrijf erin slaagt operationele waarde te creëren ertoe doet. Ten slotte is geïnvesteerd kapitaal van tel. Dat geïnvesteerd kapitaal bestaat uit de working capital requirements of WCR (openstaande handelsvorderingen + voorraden – openstaande handelsschulden) en de vaste activa die gebruikt worden om economische waarde te genereren. 

Hoewel dit op het eerste zicht wat saai en onnuttig lijkt, leert deze formule ons alle belangrijke componenten kennen om vanuit een jaarrekening strategische en operationele waarde te gaan creëren. Ten eerste toont het aan dat waardecreatie een verhaal is van zowel de balans – de financiële positie – als de resultatenrekening – de financiële prestaties in een gegeven tijdsperiode. Ten tweede geeft de formule ons interessante inzichten in de hefbomen die we kunnen gebruiken om op operationeel niveau de strategische waardecreatie te verbeteren. We geven graag een aantal praktische inzichten hoe u dat kan doen. 

3 praktische tips

Een eerste actie die u kan nemen is ervoor te zorgen dat u uw working capital requirements zo laag mogelijk houdt. Hoe minder cash u nodig heeft om uw dagelijkse operaties te financieren, hoe meer cash u kan overhouden van datgene wat u genereert, indien u er tevens in slaagt om op de andere hefbomen te drukken. Hoe kan u dit doen?

U start met het berekenen van uw huidige WCR. Dit is vrij eenvoudig. Eens u uw resultaat heeft kan u nagaan wat de verschillende onderdelen van invloed hebben in dit resultaat. Is het de lange periode van het innen van cash dat de doorslag gezet? De omvang van uw voorraden? Of de snelheid waarmee u uw leveranciers moet betalen? Op elk van deze hefbomen kan u gaan inzetten. U kan nagaan of u met voorschotten kan werken of manieren kan bedenken om uw openstaande vorderingen sneller te innen, u kan nagaan of en hoe u de cycli van uw voorraden kan versnellen of de omvang kan verminderen. U kan ten slotte ook onderzoeken of u kan onderhandelen met bepaalde leveranciers om andere betaaltermijnen te krijgen. U zou verbaasd zijn hoeveel leveranciers hiervoor openstaan wanneer u bijvoorbeeld bereid bent om langetermijncontracten of exclusiviteitscontracten af te sluiten. Hoewel het risico op vendor lockin altijd bestaat, kan het in uw gegeven sector een interessante overweging zijn die een rechtstreekse invloed kan hebben op uw vrije cash. 

Ten tweede leert de formule ons dat EBITA een belangrijk element van waardecreatie is. Op zich is dit perfect logisch. Echter, de ervaring leert ons dat de meeste bedrijven hun EBITA wel kennen, maar amper weten hoe ze deze kunnen beïnvloeden. In onze ervaring is de beste manier om dit te doen EBITA (of EBITDA indien u weinig vaste activa hebt) te decomposeren. Wat betekent dit? Het komt er praktisch op neer dat u alle elementen – opbrengsten en kosten – uit elkaar gaat trekken die samen EBITA uitmaken. Zo krijgt u een relatief overzicht van alle elementen die tot het resultaat leiden. U kan de relatieve verhoudingen leren kennen – hoeveel procent van mijn kosten verklaart hoeveel procent van mijn EBITA – om zo na te gaan welke elementen vatbaar zijn voor beïnvloeding en welke niet. Wanneer het bijvoorbeeld niet meteen duidelijk is welke kostenelementen weinig of veel invloed hebben, kan u dit gewoon bevragen bij uw klanten. Zo kan u te weten komen welke stukken van de kosten de willingness to pay betalen en welke niet. Zo wordt het mogelijk de kloof tussen prijs en kost te vergroten en EBITA positief te beinvloeden. 

Ten derde leert de formule ons dat omzet een onderdeel is van ROIC. Opnieuw perfect logisch. Hoe groter de omzet, hoe groter de kans op een positieve ROIC en dus een competitief voordeel. Niet helemaal. De omvang van de omzet is een goede graadmeter van de wijze waarop het bedrijf erin slaagt de markt te penetreren. Het kan niet alleen interessant zijn na te gaan hoe uw omzet gegenereerd wordt – van hoeveel verschillende klanten, hoeveel is repeat business, welke segmenten,… - maar ook hoe winstgevend die omzet is. Beide elementen laten u toe dieper in te gaan op waar uw meest waardevolle groei ligt. Eens u dit weet, kan u uw marktpenetratie versterken, uw omzet groeien en uw ROIC positief beïnvloeden. 

ROIC is samen met groei essentieel voor waardecreatie. Beiden zijn rechtstreeks verantwoordelijk voor het genereren van free cash flow. Die free cash flow is wat u als aandeelhouder in uw bedrijf helpt vermogen op te bouwen. Het laat u tevens toe nieuwe investeringen te maken om de opbouw te versterken. Wanneer u de componenten van ROIC kent, weet u waar u naar kan kijken. Zodra u die beheerst, wordt het ook mogelijk ze te beïnvloeden. Dat is waar strategische waardecreatie om draait.