NL EN

Arbitrage als strategie

24/07/2018

Erik Moniquet

‘De wereld is een dorp geworden en iedereen is concurrent’. Jim Collins, managementdenker en auteur, sprak jaren geleden al over het groter worden van de concurrentie door de toegenomen globalisering. In zijn meest recente boek ‘the new Global roadmap’ toont Pankaj Ghemawat aan de hand van harde data aan dat de uitspraak van Collins minder waarheid inhoudt dan we allemaal willen geloven. Globalisering is een feit en de wereldhandel neemt nog altijd – zij het minder snel dan voorheen – toe. Echter, op basis van de cijfers is het juister om te spreken van semiglobalisering. In de Verenigde Staten voert slechts 1 op 1000 bedrijven goederen of diensten uit. In ons land is dat echter een pak meer. Het KOF Swiss Economic Institute berekende dat België in termen van export het meest geglobaliseerde land ter wereld is. Veel heeft te maken met de massaal aanwezige Europese distributiecentra. Door de band genomen gaan de meeste bedrijven de concurrentie aan in de eigen lokale markt. Strategieën die vertrekken vanuit arbitrage lijken daardoor minder waarschijnlijk om het verschil te maken. Of niet?

Wat is arbitrage

Arbitrage komt erop neer dat verschillen – in het algemeen tussen landen of regio’s – uitgebuit of gebruikt worden om een concurrentieel voordeel te creëren. Het beoogt de ‘absolute economy’ eerder dan ‘economy of scale’. Bij schaal gaat het om het creëren van een kostenvoordeel door meerdere eenheden van hetzelfde product te produceren. Bij een ‘absolute economy’ gaat het om meer te genereren met dezelfde resources of middelen als de concurrentie. Een voorbeeld maakt het één en ander duidelijk.

Stel dat u een bedrijf in de IT sector opstart. U kan schaal creëren door uw processen te standaardiseren en uw kosten naar beneden te krijgen. Of u kan een absoluut voordeel creëren door uw belangrijkste resources (laat ons stellen dat deze in dit geval de IT’ers zelf zijn) daar te ontginnen waar ze het goedkoopst zijn. Dit is bijvoorbeeld de reden waarom de offshoring IT sector in India zo groot is. De inzet van dezelfde resources is er in vergelijking met België stukken goedkoper dan hier.

Andere voorbeelden zijn luxe producten die in bepaalde landen aan zeer lage prijs worden ontgonnen of ge geproduceerd en in andere landen aan een veelvoud worden verkocht of de wijze daarop Wal-Mart wereldwijd goederen aan zo laag mogelijke prijs inkoopt.

Perceptie en nut

Arbitrage krijgt over het algemeen weinig aandacht. Dit kent verschillende redenen. Ten eerste wordt concurreren via arbitrage als weinig glamoureus beschouwd, zo stelt Pankaj Ghemawat. Een andere reden is dat er velen zijn die geloven dat kapitaal of arbeid te beperkt zijn om een reëel competitief voordeel te creëren. We zijn ervan overtuigd dat een competitief voordeel hiertoe beperken geen goed idee is. Dat neemt echter niet weg dat zowel kapitaal als arbeid een bijzondere hefboom voor een competitief voordeel kunnen creëren. Ten slotte, en dat is misschien we de belangrijkste reden, is er de politieke perceptie dat arbitrage gelijk staat met uitbuiting, in het bijzonder van lage loonlanden. Hoewel het zeker voorkomt, is dit een te beperkte benadering van arbitrage. Overigens dient het te worden opgemerkt dat het wegwerken van de loonhandicap een belangrijk aandachtspunt is voor de meeste politici in België. In die zin staat arbitrage zelfs hoog op de politieke agenda.

Arbitrage kan een zeer krachtige strategie zijn, ook wanneer er niet in meerdere landen wordt ondernomen. Arbitrage kan dan verschillende vormen aannnemen. Ten eerste is de meest gekende vorm - loonkost - ook in ons land een mogelijke differentiator, al horen we dat misschien liever niet. Het gemiddelde loon in de provincie Namen bijvoorbeeld ligt zo een 750 EUR bruto per maand lager dan in Brussel. Natuurlijk zijn er nog andere geografische overwegingen die kunnen - en moeten - gemaakt worden bij het nadenken over een bepaalde loonkoststrategie maar het voorbeeld toont wel aan dat er weldegelijk verschillen zijn.

Daarnaast kunnen ook culturele kenmerken gebruikt worden als arbitragestrategie. Zo is onze biercultuur internationaal erkent. Een strategie uitwerken die hiermee geassocieerd wordt kan de culturele aspecten van een bepaalde streek of regio uitspelen. Dit wordt versterkt wanneer internationale stappen gezet worden, maar is ook in de lokale markt mogelijk.

Ook administratieve arbitrage kan een interessante strategie zijn, al dient hier steeds te worden gewaakt over de duurzaamheid van zulke strategieën. Één voorbeeld is als leverancier of dienstverlener erkend worden voor de Vlaamse KMO portefeuille om gebruik te kunnen maken van de mogelijkheid tot 40% korting te bieden aan klanten zonder zelf inkomstenverlies te leiden. Een ander voorbeeld is het gebruik maken van fiscaal gunstige locaties om fiscaal te optimaliseren. Al weze het duidelijk dat dit vaak balanceert op het randje van het illegale en dit zowel belangrijke juridische als ethische overwegingen inhoudt.

Uiteraard speelt geografie zelf ook een rol als mogelijke arbitragestrategie. Ook al is het zo dat de sterke daling van de transportkosten er de afgelopen jaren voor gezorgd heeft dat afstand relatief is geworden, toch speelt locatie nog steeds een rol. Zelfs in België is dit zo. Onder meer door de steeds toenemende files kan locatie een rol gaan spelen bij het bedienen van klanten. Wanneer bijvoorbeeld zou blijken dat het goedkoper wordt te heralloceren eerder dan dagelijks tijd te verliezen aan verplaatsingen, dan wint arbitrage op vlak van geografie aan belang.

Zoals steeds is strategie een verhaal van prijs, kost en differentiatie. Arbitrage als strategie moet daarom altijd in het ligt van deze parameters gezien worden. Arbitrage kan helpen om volumes te vergroten en kosten naar beneden te drijven. Het kan tevens helpen om te differentiëren, zowel in producten of services als in kwaliteit.

Ten slotte wijzen we nog graag op een mogelijk aanvullende strategie op arbitrage: economy of scope. Bij scope worden kosten en overhead gemanaged door ze maximaal te verdelen over verschillende producten of diensten. Concreet houdt dit in dat gemeenschappelijke basiskosten of functionaliteiten gebruikt worden voor meerdere verschillende producten of services. Dit drijft de kosten naar beneden. Dit is bijvoorbeeld wat vele autofabrikanten doen door op één platform verschillende types te produceren. Door dit te combineren met arbitrage ontstaat de mogelijkheid een dubbele win te creëren.

In de meeste strategische discussies die we bijwonen wordt vaak op schaal gespeeld. Dit artikel toont aan dat er ook andere economsiche mechanismen zijn die te vaak onderbelicht blijven in strategische discussies. Door arbitrage en scope mee in de discussie te nemen, ontdekt u misschien wel net het competitieve voordeel waarnaar u op zoek bent.